Wanneer wordt niet aangeven strafbaar?

De meeste gevallen zijn geen strafzaak

Voor elk fiscaal misdrijf geldt dat opzet vereist is. De Cursus Belastingrecht is daar expliciet over: “Van het vereiste opzet is in ieder geval geen sprake bij (goedwillende) ondernemers die al dan niet tijdelijk in betalingsproblemen verkeren en uitstel van betaling vragen.” Wie achterloopt maar meewerkt zodra dat aan de orde komt, wordt bestuursrechtelijk afgedaan. Dat betekent een verzuimboete (art. 67a, 67b of 67c AWR), geen strafzaak.

Wanneer het wél strafrecht wordt

Art. 69 AWR kent twee categorieën. De lichte fiscale misdrijven van lid 1, bijvoorbeeld het opzettelijk indienen van een onjuiste aangifte, worden bedreigd met maximaal vier jaar gevangenisstraf of een geldboete van categorie 4 (€ 27.500, sinds 1 januari 2026). Is het bedrag aan te weinig geheven belasting hoger, dan geldt dat als maximum, tot eenmaal dat bedrag.

De zware fiscale misdrijven van lid 2, kort gezegd de opzettelijke variant met een hoger nadeel of bijkomende omstandigheden, worden bedreigd met maximaal zes jaar of een geldboete van categorie 5 (€ 110.000, sinds 1 januari 2026), of maximaal eenmaal het benadelingsbedrag. Gaat het om de inkomstenbelasting, dan mag dat oplopen tot driemaal het bedrag.

Sinds 2014 bestaat daarnaast art. 69a AWR. Dat stelt strafbaar wie een aangiftebelasting zoals de btw opzettelijk niet, gedeeltelijk niet of niet tijdig betaalt: maximaal zes jaar of boetecategorie 5, of het bedrag zelf. Er zijn twee uitzonderingen waarin dit niet strafbaar is: als tijdig uitstel van betaling is gevraagd, of als onverwijld schriftelijk aan de Belastingdienst is gemeld dat betaling niet mogelijk is.

De drempel: € 20.000 nadeel

Belastingambtenaren moeten een zaak pas aanmelden bij de boetefraudecoördinator als het fiscale nadeel in de onderzoeksperiode boven de € 20.000 uitkomt (de Richtlijnen AAFD). Blijft het daaronder, of is er geen opzet, dan wordt de zaak bestuursrechtelijk afgedaan. Dus met een boete, niet met een strafzaak.

Una via: niet twee keer voor hetzelfde feit

Is eenmaal gekozen voor een bestuurlijke boete, dan staat strafvervolging voor datzelfde feit niet meer open, en andersom. Een reeds opgelegde verzuimboete kan zo een latere strafzaak over diezelfde gedraging in de weg staan.

Alsnog aangeven vóórdat het te laat is: de inkeerregeling

Doet u alsnog, uit eigen beweging, een juiste en volledige aangifte vóórdat u weet of behoort te weten dat de Belastingdienst u op het spoor is? Dan vervalt het recht op strafvervolging (art. 69 lid 3 AWR). Let wel: sinds 1 januari 2018 geldt deze regeling niet meer voor inkomen uit een aanmerkelijk belang of vermogen dat in het buitenland is opgekomen.

Krijgt u een uitnodiging voor verhoor?

Reageer niet zelf, en zeker niet mondeling, voordat u overleg hebt gehad. Een uitnodiging van de FIOD, of een aankondiging van een boekenonderzoek waarbij fraude wordt genoemd, is een ander gesprek dan een gewone controle. Neem eerst contact op.